Ekologia rolnicza

Żywopłoty między polami — korytarze dla dzikiej fauny

Wielogatunkowe żywopłoty rosnące na miedzach i granicach pól stanowią jeden z kluczowych elementów krajobrazu rolniczego w Polsce. Informacje o doborze krzewów, ich pielęgnacji i roli w łączeniu siedlisk.

Pole uprawne z żywopłotem na granicy działek

Typowy przykład żywopłotu na granicy pola uprawnego. Źródło: Wikimedia Commons / JThomas, CC BY-SA 2.0

Artykuły

Tematy z zakresu żywopłotów i korytarzy ekologicznych

Poniżej zebrane informacje dotyczące gatunków krzewów, struktury korytarzy faunistycznych oraz praktyk pielęgnacyjnych stosowanych przy polach uprawnych w Polsce.

Znaczenie ekologiczne

Żywopłoty w krajobrazie rolniczym Polski

Siedlisko ptaków gniazdujących

Gęste, wielogatunkowe żywopłoty z krzewów ciernistych — głogu, tarniny, dzikiej róży — stanowią miejsca gniazdowania dla gatunków takich jak cierniówka (Curruca communis), gąsiorek (Lanius collurio) czy pokrzewka ogrodowa (Curruca borin). Gatunki te wymagają zróżnicowanej struktury krzewów z warstwą gęstych gałęzi.

Funkcja dla owadów zapylających

Kwitnące krzewy żywopłotowe — szczególnie głóg i śliwa tarnina — dostarczają nektaru i pyłku we wczesnych tygodniach sezonu wegetacyjnego, gdy inne źródła pożytku są jeszcze ograniczone. Owoce krzewów są z kolei cennym źródłem pokarmu dla ptaków migrujących jesienią.

Ochrona przed erozją wiatrową

W płaskim terenie Polski środkowej i wschodniej, gdzie dominują duże połacie pól uprawnych, żywopłoty poprzeczne do dominujących wiatrów redukują prędkość wiatru przy powierzchni gleby. Zmniejsza to wywiewanie drobnych cząsteczek gleby, szczególnie na glebach piaszczystych i lekkich.

Korytarze dla płazów i ssaków

Podstawa żywopłotu — strefa traw, martwego drewna i nagromadzonej ściółki — tworzy osłoniętą trasę migracyjną dla jeży (Erinaceus europaeus), ryjówek, a także płazów przemieszczających się między zbiornikmi wodnymi w sezonie rozrodczym.

Informacje dodatkowe

Podstawa prawna i zalecenia w Polsce

Zagadnienia dotyczące żywopłotów przy gruntach rolnych regulują przepisy dotyczące warunkowości (dawna wzajemna zgodność) w ramach Wspólnej Polityki Rolnej oraz krajowe programy rolnośrodowiskowe.

Warunkowość i normy GAEC

Norma GAEC 8 w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027 zobowiązuje rolników do zachowania minimalnego udziału powierzchni nieprodukcyjnych lub elementów krajobrazu. Żywopłoty, drzewa śródpolne i miedze zaliczają się do tej kategorii. Szczegółowe przepisy dostępne są na stronie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Program rolnośrodowiskowo-klimatyczny

W ramach działania rolnośrodowiskowo-klimatycznego dostępne są warianty dotyczące utrzymywania miedz śródpolnych z roślinnością. Informacje o aktualnych wariantach i stawkach płatności publikuje ARiMR.